Herbata GABA — co to jest i jak powstaje

GABA to jedna z tych herbat, które od razu budzą pytania — sama nazwa nie brzmi jak nic, co kojarzy się z tradycyjną chińską czy tajwańską herbatą. I faktycznie, to jedna z najmłodszych technik produkcji w całej historii herbaty. Wyjaśniamy, co to za proces, skąd się wziął i czego można się spodziewać w filiżance.

Herbata GABA to herbata przetwarzana w warunkach beztlenowych, dzięki czemu w liściach zwiększa się zawartość kwasu gamma-aminomasłowego (GABA). Najczęściej spotyka się ją w formie tajwańskiego oolonga. Charakteryzuje się zwykle słodkim, owocowym smakiem z nutami suszonych owoców, miodu i karmelu.

Co oznacza nazwa GABA

GABA to akronim od kwasu gamma-aminomasłowego (gamma-aminobutyric acid) — naturalnego związku obecnego w liściach herbaty, który powstaje z glutaminianu pod wpływem enzymu zwanego dekarboksylazą kwasu glutaminowego. Nazwa „herbata GABA” nie odnosi się więc do konkretnej odmiany krzewu czy regionu — odnosi się do specyficznego procesu obróbki liści, który znacząco zwiększa zawartość tego kwasu w gotowej herbacie.

Skąd się wzięła ta technika

Metoda produkcji herbaty GABA powstała w Japonii w latach 80. XX wieku. Pierwotnym celem nie było wcale zwiększenie zawartości GABA — japońscy badacze szukali sposobu na wydłużenie trwałości zielonej herbaty, która jako produkt sezonowy szybko traci świeżość. Eksperymentowano z przechowywaniem świeżo zebranych liści w atmosferze pozbawionej tlenu — najpierw azotu, czasem dwutlenku węgla — podobnie jak wcześniej robiono to z warzywami i owocami, żeby spowolnić ich rozkład.

Efekt poboczny okazał się dużo bardziej interesujący niż sam cel wyjściowy: liście przechowywane w warunkach beztlenowych gromadziły kilkukrotnie więcej kwasu GABA niż liście przetwarzane standardową metodą. Z czasem technikę przejęły także Tajwan — gdzie szczególnie dobrze sprawdziła się w produkcji oolongów — oraz, w mniejszym stopniu, Chiny.

Jak wygląda proces produkcji

Po zbiorze i pierwszym więdnięciu liście trafiają do zamkniętych zbiorników, z których usuwa się powietrze i zastępuje je azotem. W tym beztlenowym środowisku liście „oddychają” bez dostępu tlenu, co zatrzymuje normalny metabolizm rośliny i — jako efekt stresu fizjologicznego — uruchamia gromadzenie się GABA z glutaminianu. Proces ten trwa od kilku do kilkunastu godzin, czasem podzielony na kilka etapów, po czym herbata przechodzi dalszą, standardową obróbkę typową dla oolonga, zielonej czy nawet czarnej herbaty.

Warto wiedzieć, że Japonia i Tajwan ustaliły formalny próg — herbata może być oznaczona jako GABA tylko wtedy, gdy zawiera przynajmniej 150 mg tego kwasu na 100 g suchych liści. W Chinach taka regulacja nie obowiązuje, dlatego chińskie herbaty GABA bywają różnej jakości i siły działania.

Jak smakuje herbata GABA

To, co najbardziej zaskakuje przy pierwszym kontakcie z GABA, to smak — bardzo odległy od klasycznego oolonga czy zielonej herbaty. Proces beztlenowy nadaje naparowi nuty suszonych owoców, rodzynek, karmelu, czasem miodu czy lekko kwaskowatych jagód. Napar jest gładki, słodkawy, bez cierpkości i bez typowej dla oolongów kwiatowości — niektórzy porównują ten smak do kompotu z suszonych śliwek czy gruszek w syropie.

Herbata GABA — właściwości i działanie

Wiele opisów herbaty GABA sugeruje, że picie jej wspiera relaks i koncentrację — to wynika z roli, jaką kwas GABA odgrywa w organizmie człowieka, gdzie działa jako główny neuroprzekaźnik hamujący w układzie nerwowym. Trzeba tu jednak zachować rozsądny dystans: większość dostępnych badań nad wpływem spożycia GABA z pożywieniem na mózg człowieka prowadzono na zwierzętach, a nie na ludziach, a stężenia w naparze herbaty są niewielkie w porównaniu z dawkami stosowanymi w badaniach farmakologicznych. Innymi słowy — nie ma jeszcze solidnych dowodów naukowych, które jednoznacznie potwierdzałyby bezpośredni wpływ filiżanki herbaty GABA na nastrój czy koncentrację. To, co możemy powiedzieć z większą pewnością, to że sam rytuał spokojnego parzenia i picia herbaty — niezależnie od jej rodzaju — sprzyja chwili wytchnienia.

Jak parzyć herbatę GABA?

Herbata GABA najlepiej pokazuje swój słodki, owocowy charakter przy krótkich parzeniach. W przypadku oolongów GABA dobrym punktem wyjścia jest temperatura 85–90°C.

Parametr	Zalecenie
Ilość herbaty	5–6 g
Ilość wody	100 ml
Temperatura parzenia	85–90°C
Pierwsze parzenie	10–20 sekund
Kolejne parzenia	Stopniowo wydłużaj czas o kilka–kilkanaście sekund

Jeśli napar wychodzi zbyt intensywny lub cierpki, skróć czas parzenia. Jeżeli smak jest zbyt delikatny, użyj nieco większej ilości liści lub stopniowo wydłużaj kolejne parzenia.

Jak parzyć GABA oolong w większym czajniku?

Jeśli nie korzystasz z gaiwana lub małego czajniczka, użyj około 3–4 g herbaty na 250 ml wody i parz przez około 2–3 minuty w temperaturze 85–90°C.

Herbatę GABA można parzyć wielokrotnie. Przy każdym kolejnym zalaniu warto delikatnie wydłużać czas, aż napar zacznie tracić wyraźny aromat i smak. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o temperaturze, proporcjach i różnych metodach, zobacz nasz poradnik: jak parzyć herbatę oolong .

Spróbuj sam — Gaba Ruby z Ali Shan

W naszej ofercie znajdziesz Gaba Ruby — tajwański oolong GABA wytwarzany z krzewów Qing Xin, uprawianych w wyżynnych ogrodach w rejonie Ali Shan. Charakteryzuje go intensywnie owocowy, jagodowy profil i ciepły, rubinowy kolor naparu — dobry przykład tego, jak bardzo proces beztlenowy zmienia charakter herbaty względem klasycznych tajwańskich oolongów.

Podsumowanie — GABA w pigułce

GABA to nie odmiana krzewu, a metoda obróbki liści w warunkach beztlenowych (azotowych)
Technika powstała w Japonii w latach 80. XX wieku, pierwotnie jako sposób na wydłużenie trwałości zielonej herbaty
Proces zwiększa naturalną zawartość kwasu gamma-aminomasłowego w liściach
Smak jest słodki, owocowy, z nutami suszonych owoców i karmelu — bardzo odległy od klasycznego oolonga
Wpływ na relaks i koncentrację wymaga jeszcze solidnych badań naukowych na ludziach — warto traktować te informacje z umiarem
Parzy się ją podobnie do oolonga: 85–90°C, krótkie pierwsze zaparzenia, wielokrotne parzenie